در جست‌وجوی کیفیت بی‌نام بوستان شفق

به نظر می‌رسد ماناترین تصویرها از تجربه‌های زندگی ما، آن‌هایی هستند که هنوز گرد زمان رویشان را نپوشانده است و به‌صورت غیرملموسی بر فعالیت‌های حرفه‌ای ما سایه انداخته‌اند. یادآوری آن‌ها به کرات حس زیبایی و لذت را توأمان در ما متبلور می‌کند. هنرمندان به‌واسطه کسب تجربه‌های عمیق در آموزش و فعالیت‌های حرفه‌ای همواره چند قاب زیبا از این تصویرها به‌خاطر دارند. به‌عنوان یک معمار از اولین روزهای تحصیلم با حضور در فضاها و مکان‌های گوناگون همواره به دنبال فهم رازهای پنهان آن‌ها بوده‌ام، در این میان پارک شفق را کیفیتی توصیف‌ناشدنی مانند یک نقاشی نیمه‌تمام در ذهنم می‌بینم. زمانی که من جوانی هجده‌‌ساله بودم با تخته‌شاسی و برگه‌های اسکیس زیر بغل با هدف طراحی، از یکی از کوچه‌های اطراف قدم به درون آن گذاشتم. بوستان شفق این جواهر پنهان در دل محله‌ای شلوغ نه‌تنها فضایی سبز نبود، بلکه یک منظره زنده بود؛ جایی که طراح لایه‌های زمان و طبیعت را به‌هم تنیده بود تا حسی از تعلق ابدی بیافریند. طراحی آن نظم دقیق و گذرگاه‌های غیرهم‌سطح فضایی خلق کرده بود که نفس می‌کشید و خاطره می‌ساخت. در این نوشتار چونان کاوشگری در عمق یک فضا به لایه‌های آن می‌پردازم تا نشان دهم این پارک به تعبیر کریستوفر الکساندر چگونه توانسته است کیفیتی بی‌نام را در ذهنم جاودانه کند.

ورود به بوستان شفق خود یک انتقال جادویی است، پای‌گذاشتن از خیابانی شلوغ به سکوتی که با صدای نرم باد در میان برگ‌های درختان شکسته می‌شود. وارد‌شدن به بوستان شفق از خیابان‌های پرهیاهوی اطراف، مانند قدم‌گذاشتن به یک پناهگاه است. ورودی‌های پارک با پله‌های غیرهم‌سطح که به زمین احترام می‌گذارند، شما را به‌آرامی از شلوغی شهر جدا می‌کنند. این گذرگاه‌ها که از بتن ساده و سنگ‌های محلی ساخته شده‌اند با انحناهای نرمشان حس دعوت را منتقل می‌کنند. گویی فضا شما را در آغوش می‌گیرد. در لحظة ورود صدای خش‌خش برگ‌ها در زیر پا و نسیمی که از میان چنارهای بلند می‌وزد، حواس را بیدار می‌کند. با درک عمیق از فضای آستانه، این گذار از بیرون به درون طوری طراحی شده که نه تنها جسم، بلکه ذهن را برای تجربه زندگی آماده می‌کند. ناگهان منظره‌ای سراسرنما (پانوراما) از کل بوستان باز می‌شود که دعوت‌کنندگی وصف‌نشدنی را در پیش رو قرار می‌دهد.