چهارشنبه، ۲۵ مرداد ۱۳۹۶, ۲۳:۵۰
به سایت سامان‌دهی منابع آموزشی و تربیتی خوش آمدید. ثبت نام کنید ورود
 

راه طی شده

سامان‏دهی منابع و مواد آموزشی و تربیتی؛ راه طی شده

 

آیین‌‏نامه سامان‏دهی منابع و مواد آموزشی و تربیتی، دوم شهریور سال 1389 به تصویب اعضای محترم شورای عالی آموزش و پرورش و امضای رئیس جمهور محترم و رئیس این شورا رسید.

 

این در حالی بود که سازمان پژوهش و برنامه‏ریزی آموزشی تجربه یک دهه اجرای طرح سامان‌بخشی کتاب‌های آموزشی رشد را با خود داشت. آیین‏نامه جدید، ضمن آن‏که همچنان وظیفه سامان‏دهی به کتاب‏های آموزشی را بر دوش سازمان پژوهش گذاشته، دامنه کار را به تمام منابع و مواد آموزشی گسترش داده است.

دهۀ 1370 را می‌توان دهۀ تولید بی‌رویۀ کتاب‌های کمک‌درسی دانست. در سال‌های پایانی جنگ و پس از آن، تب کنکور بالا رفت و در دهۀ 70 به مسئلۀ جدی آموزش و پرورش کشور تبدیل شد.

اسناد موجود گواه آن هستند که دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتاب‌های درسی، در آبان سال 1369 در نامه‌ای به ادارۀ کل مطبوعات و نشریات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ضوابط بررسی کتاب‌های کمک‌درسی را برشمرده است. سه سال بعد، در تیرماه سال 1372،‌ این دفتر، ضوابط مذکور را با تجدید نظر، مجدداً به ادارۀ فوق ابلاغ کرده است؛ اما این اقدامات، وقفه‌ای در انتشار کتاب‌های کمک‌درسی نامناسب ایجاد نکرد.

در سال 1373 سازمان پژوهش و ‌برنامه‌ریزی‌ آموزشی، با هدف استانداردسازی کتاب‌های کمک‌درسی، «شورای کتاب‌های کمک‌درسی» را در دفتر انتشارات کمک‌آموزشی تشکیل داد که نخستین کار آن تصویب ضوابط بررسی کتاب‌های کمک‌درسی بود. در تابستان سال 1378، این دفتر با بهره‌گیری از تجربیات گذشته، طرح تازه‌ای را با نام "سامان‌بخشی کتاب‌های آموزشی" ارائه داد که همان سال در جلسات شورای هماهنگی علمی سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی به تصویب رسید و در پایان سال، از طرف رئیس سازمان به دفتر مذکور ابلاغ شد.

نخستین پیامد ابلاغ این طرح، برگزاری اولین جشنوارۀ کتاب‌های آموزشی رشد، در آبان سال 1379 بود که به بررسی کتاب‌های آموزشی دورۀ ابتدایی اختصاص داشت و طی آن ده‌ها کتاب‌ آموزشی در رشته‌های گوناگون برگزیده شدند.

اجرای موفقیت‌آمیز این جشنواره، موجب تشکیل شورای سامان‌بخشی کتاب‌های آموزشی شد که به معنی برداشتن گام‌های بعدی بود. همچنین پیش از آن، بیش از 500 کتاب‌ آموزشی مناسب نیز شناسایی شده بودند، که طی یک فهرست تفصیلی، با نام کتاب‌نامۀ رشد معرفی شدند.

پس از برگزاری جشنوارۀ اول، دبیرخانۀ طرح به این نتیجه رسید که برای تأثیرگذاری بیشتر، لازم است ویژگی کتاب‌های آموزشی حوزه‌های گوناگون درسی را، بر اساس نیاز‌ها و استانداردهای هر حوزۀ درسی بر مبنای راهنمای برنامۀ درسی، به‌طور جداگانه، اعلام کند. این سندها که "راهنمای تولید کتاب‌های کمک‌آموزشی" نام گرفت، به‌تدریج افزایش یافت و در چهار دورۀ آموزشی، مجموعاً به 31 عنوان رسید. در سال‌های گذشته این اسناد مورد بازنگری قرار گرفته و هم‌اکنون در نوبت اعتباربخشی از سوی شورای هماهنگی سازمان پژوهش قرار دارند.

راه‌اندازی وبگاه سامان‌کتاب (همین وبگاه) برای سهولت دسترسی به اطلاعات و رویدادهای طرح، آخرین اقدام دبیرخانۀ طرح سامان‌بخشی کتاب‌های آموزشی به شمار می‌رود.

 اگر بخواهیم به اجمال، به برخی از مهم‏ترین فعالیت‏های سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی برای بهبود بخشیدن به کیفیت کتاب‏های آموزشی طی این سال‏ها بپردازیم، می‏توانیم بگوییم دبیرخانه سامان‏دهی منابع و مواد آموزشی و تربیتی، برای دست‌یابی به مقصود، در حوزه کتاب‏های آموزشی شش کار عمده کرده است:

1.     بررسی قریب به 35000 عنوان کتاب آموزشی طی 14 سال گذشته و انتخاب بیش از 13500 هزار عنوان کتاب مناسب از میان آن‌ها برای دانش‌آموزان و معلمان دوره‌های پیش‏دبستان، ابتدایی، راهنمایی و متوسطه (در دو شاخه نظری و مهارتی) و انتشار 62 فهرست، با عنوان کتاب‌نامه رشد برای معرفی کتاب‌های آموزشی مناسب (که تا پایان تابستان سال 1393 به 69 عنوان می‏رسد.)؛

 

2.     برگزاری ده دوره جشنواره کتاب‌های آموزشی رشد، به منظور انتخاب کتاب‌های ممتاز و برگزیده‌ در حوزه آموزش و تشویق نویسندگان، مترجمان و ناشران برتر در این حوزه؛

 

3.     ‌‌معرفی کتاب‌های مناسب و برگزیده به همکاران دفتر تألیف کتاب‌های درسی به منظور درج مشخصات آن‌ها در انتهای کتاب‌های درسی مربوط و به منظور حمایت و پشتیبانی مؤثرتر از کتاب‌های مناسب و با کیفیت. همه به خوبی می‌دانند که این کار تا چه حد برای ناشران که در نمایش‌ کتاب‌هایشان فاقد فضای کافی هستند، مفید است؛

 

4.     تهیه و تدوین و انتشار مجموعه راهنماهای تولید کتاب‌های آموزشی در 31 عنوان برای نویسندگان و ناشران، که به منزله تدوین استانداردهای تولید کتاب‌های آموزشی در حوزه‌های درسی گوناگون است؛

 

5.     تدوین و انتشار 42 شماره فصل‌نامه «جوانه» که به‌طور تخصصی به بحث کتاب‌های آموزشی و طرح سامان‌دهی می‌پردازد؛

 

6.     به‏روز رسانی وبگاه سامان‌بخشی کتاب‌های آموزشی به نشانی: http://samanketab.roshdmag.ir  با هدف حضور مؤثر در دنیای مجازی و ارائه محصولات طرح سامان‌دهی، خصوصاً فراهم آوردن امکان جست‌وجو، برای یافتن مشخصات کتاب‌های مناسب از سوی کاربران مختلف از جمله خانواده‌ها، دانش‌آموزان، مدیران و معلمان علاقه‌مند.

 

7.     برگزاری کارگاه‌های آموزشی به منظور تبیین برنامه‌های درسی با حضور ناشران و مؤلفان کتاب‌های آموزشی؛ که دوره جدید آن در سال 1392 آغاز شده است.

 

کلیه حقوق این وب‌سایت متعلق به دفتر انتشارات و تکنولوژی آموزشی می‌باشد.